Depresja - objawy, rodzaje i leczenie
Depresja to jedna z najczęstszych chorób na świecie i jedna z najlepiej leczonych. Wyjaśniamy, jak ją rozpoznać, czym różnią się jej odmiany i gdzie w Nowym Targu szukać pomocy.
Czym jest depresja?
Depresja (epizod depresyjny) to zaburzenie nastroju, w którym przez co najmniej dwa tygodnie utrzymuje się obniżony nastrój lub utrata zainteresowań i radości, a do tego dochodzą inne objawy: zmęczenie, zaburzenia snu i apetytu, trudności z koncentracją, poczucie winy i beznadziei, czasem myśli o śmierci. To nie jest chwilowy smutek ani „lenistwo” - to stan, który zmienia pracę mózgu i całego organizmu i który wymaga leczenia.
Rodzaje depresji
- Depresja jednobiegunowa (nawracająca) - epizody depresji bez okresów manii.
- Depresja atypowa - m.in. nadmierna senność, zwiększony apetyt, wrażliwość na odrzucenie, poprawa nastroju pod wpływem dobrych wydarzeń.
- Depresja psychotyczna - ciężka depresja z urojeniami lub omamami; wymaga pilnej pomocy psychiatrycznej.
- Depresja w przebiegu choroby dwubiegunowej - epizody depresji przeplatane okresami manii lub hipomanii.
- Depresja poporodowa - pojawia się w ciągu kilku tygodni lub miesięcy po porodzie.
- Dystymia - łagodniejszy, ale przewlekły, trwający latami spadek nastroju.
- Depresja sezonowa - nawraca jesienią i zimą.
Przyczyny
Depresja rzadko ma jedną przyczynę. Nakładają się na siebie czynniki biologiczne (genetyka, zmiany w przekaźnictwie nerwowym, choroby somatyczne, hormony), psychologiczne (sposób myślenia o sobie, trudne doświadczenia z przeszłości) i społeczne (przewlekły stres, samotność, utrata pracy lub bliskiej osoby). Depresję mogą też nasilać alkohol i inne substancje.
Jak leczymy depresję w Nowym Targu?
Pracujemy zespołowo: psycholog i psychoterapeuta prowadzą terapię (m.in. poznawczo-behawioralną, terapię schematu, ACT), lekarz psychiatra ocenia potrzebę leczenia farmakologicznego, a przy depresji opornej na leczenie możemy uzupełnić plan o metody neuromodulacji (tDCS, neurofeedback). Szczegóły znajdziesz na stronie o leczeniu depresji.
Mniej oczywiste objawy depresji
Depresja nie zawsze wygląda jak smutek. Często pierwsze, co zauważa sam chory lub jego bliscy, to:
- drażliwość, wybuchowość, niecierpliwość wobec innych
- bóle głowy, pleców, brzucha bez jasnej przyczyny medycznej
- spowolnienie myślenia, trudność w podjęciu najprostszych decyzji
- poczucie pustki i braku emocji zamiast smutku
- zaniedbywanie obowiązków i higieny, odkładanie spraw
- zwiększone sięganie po alkohol, pracoholizm lub ryzykowne zachowania, częściej u mężczyzn
Jak przebiega diagnoza depresji
Rozpoznanie stawia się na podstawie rozmowy i obserwacji, a nie jednego testu. Specjalista pyta o czas trwania i nasilenie objawów, wcześniejsze epizody, wydarzenia życiowe, choroby, leki i używanie substancji. Pomocniczo stosuje się kwestionariusze, które pozwalają ocenić nasilenie objawów i śledzić zmiany w czasie.
Ważne jest wykluczenie przyczyn somatycznych, takich jak niedoczynność tarczycy, niedokrwistość czy niedobory witamin, a także sprawdzenie, czy w przeszłości nie występowały okresy podwyższonego nastroju. Ma to znaczenie przy wyborze leczenia, bo depresja w chorobie dwubiegunowej wymaga innego postępowania.
Jak wspierać osobę chorującą na depresję
Rady w rodzaju „weź się w garść” czy „inni mają gorzej” zwykle pogłębiają poczucie winy. Bardziej pomaga obecność, cierpliwość i konkretne propozycje: wspólny spacer, pomoc w umówieniu wizyty, przypomnienie o lekach. Warto pamiętać, że poprawa przychodzi stopniowo i z wahaniami. Bliscy też mogą potrzebować wsparcia - długotrwała opieka nad osobą chorą bywa bardzo obciążająca.
Najczęstsze pytania
Czy depresja mija sama?
Łagodne obniżenie nastroju może ustąpić, ale depresja nieleczona często trwa miesiącami, nawraca i pogłębia się. Wczesne leczenie skraca epizod i zmniejsza ryzyko nawrotu.
Kiedy natychmiast szukać pomocy?
Gdy pojawiają się myśli samobójcze, plany odebrania sobie życia, omamy lub urojenia albo gdy osoba przestaje jeść i pić. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia dzwoń pod 112. Całodobowo działa Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym 800 70 2222 oraz Telefon Zaufania 116 123; dzieci i młodzież: 116 111.
Jak długo trwa leczenie depresji?
Pierwsza poprawa przy leczeniu farmakologicznym pojawia się zwykle po kilku tygodniach, a po ustąpieniu objawów leczenie kontynuuje się przez kolejne miesiące, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu. Psychoterapia trwa zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy. Decyzję o zakończeniu leczenia podejmuje się wspólnie ze specjalistą.
Czy depresja jest dziedziczna?
Skłonność do depresji może występować rodzinnie, ale geny nie przesądzają o zachorowaniu. Na ryzyko wpływają także doświadczenia życiowe, stres, choroby i styl życia. Obciążenie rodzinne jest powodem, aby wcześniej reagować na niepokojące objawy.