Ustawienia systemowe Hellingera - na czym polegają i czym nie są
Ustawienia systemowe (rodzinne) to metoda pracy grupowej opracowana przez Berta Hellingera. Wiele osób traktuje je jako sposób spojrzenia na relacje i historię rodziny. Uczciwie wyjaśniamy, czym ta metoda jest, a czym nie jest, i kiedy lepszym wyborem będzie psychoterapia.
Jak wygląda ustawienie
Spotkanie odbywa się w grupie. Osoba, która przychodzi z tematem, wybiera spośród uczestników „reprezentantów” członków rodziny i ustawia ich w przestrzeni. Prowadzący obserwuje relacje między nimi i proponuje zmiany ustawienia oraz zdania do wypowiedzenia. Dla wielu uczestników to silne przeżycie emocjonalne.
To nie jest psychoterapia ani leczenie
Sekcja Naukowa Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w stanowisku z listopada 2024 roku wskazała, że ustawienia hellingerowskie nie są psychoterapią ani metodą leczenia zaburzeń psychicznych: nie obejmują diagnozy ani ciągłości opieki, a część pojęć, na których się opierają, nie ma podstaw naukowych. Dlatego nie traktujemy ich jako formy leczenia - nie zastępują terapii depresji, lęku, traumy, uzależnienia ani terapii rodzinnej.
Dla kogo ta forma nie jest odpowiednia
- osoby w kryzysie psychicznym, z myślami samobójczymi
- osoby z ciężką depresją, psychozą, chorobą afektywną dwubiegunową w okresie zaostrzenia
- osoby po świeżej traumie lub żałobie, które potrzebują stabilizacji
- osoby w trakcie odstawiania alkoholu lub innych substancji
Gdy temat dotyczy rodziny - terapia systemowa
Jeśli chcesz pracować nad relacjami w rodzinie, powtarzającymi się wzorcami czy skutkami dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym, sprawdzoną formą pomocy jest psychoterapia rodzin i par prowadzona przez certyfikowanego terapeutę oraz terapia indywidualna (np. dla DDA). W naszym centrum zaczynamy od konsultacji, na której wspólnie wybieramy formę pracy.
Możliwe ryzyka udziału w ustawieniach rodzinnych
Ustawienia odbywają się zwykle w jednorazowym, intensywnym spotkaniu z udziałem wielu nieznanych osób. Uczestnik może zetknąć się z bardzo silnymi emocjami bez wcześniejszego przygotowania i bez możliwości omówienia ich na kolejnym spotkaniu. Interpretacje prowadzącego bywają przyjmowane jako prawda o rodzinie, choć nie wynikają z rzetelnej diagnozy.
- ponowne przeżycie traumy bez warunków do jej bezpiecznego przepracowania
- poczucie winy lub zobowiązania wobec osób, które krzywdziły
- pogorszenie relacji, gdy interpretacje zostaną przeniesione do rodziny
- brak dalszej opieki, gdy po spotkaniu nasilą się objawy
Czego szukają osoby zainteresowane ustawieniami
Za zainteresowaniem tą metodą zwykle stoi prawdziwa potrzeba: zrozumienia powtarzających się wzorców w rodzinie, pogodzenia się ze stratą, uwolnienia od poczucia winy lub odpowiedzialności za bliskich. Te tematy można bezpiecznie podjąć w psychoterapii, w której jest czas na budowanie relacji, analizę historii rodziny, na przykład przy pomocy genogramu, i stopniowe wprowadzanie zmian w codziennym życiu. Jeżeli w rodzinie są tematy trudne do poruszenia, takie jak śmierć dziecka, przemoc czy uzależnienie, terapeuta pomaga rozmawiać o nich we własnym tempie, bez narzuconej interpretacji.
Najczęstsze pytania
Czy jedno ustawienie może rozwiązać problem rodzinny?
Nie należy tego oczekiwać. Ustawienie to jednorazowe doświadczenie grupowe. Trwała zmiana w relacjach wymaga zwykle procesu terapii.
Co wybrać zamiast ustawień?
Konsultację psychologiczną, a następnie - zależnie od potrzeb - terapię rodzin, par lub indywidualną.
Co zrobić, jeśli po ustawieniu czuję się gorzej?
Nasilony lęk, bezsenność, natrętne wspomnienia czy przygnębienie po takim spotkaniu warto omówić z psychologiem lub psychoterapeutą. Jeśli pojawiają się myśli samobójcze, potrzebna jest pilna pomoc: 112, 800 70 2222 lub 116 123.
Czym ustawienia różnią się od terapii rodzin?
Terapia rodzin to proces wielu spotkań z udziałem prawdziwych członków rodziny, oparty na diagnozie i uznanych metodach pracy. W ustawieniach rodzinę reprezentują obce osoby, a spotkanie jest jednorazowe i nie zapewnia ciągłości opieki.