DDA - Dorosłe Dzieci Alkoholików
Dorastanie w domu, w którym pił rodzic, zostawia ślad, który często ujawnia się dopiero w dorosłości - w związkach, w pracy, w sposobie myślenia o sobie. DDA nie jest diagnozą ani chorobą, ale zestawem doświadczeń i strategii przetrwania, z którymi można pracować.
Co często opisują osoby DDA?
- Nadmierna odpowiedzialność za innych i trudność w odpoczynku.
- Silna potrzeba kontroli i lęk przed chaosem.
- Trudność w rozpoznawaniu i wyrażaniu własnych emocji i potrzeb.
- Lęk przed odrzuceniem, szukanie aprobaty, trudność w stawianiu granic.
- Nieufność w bliskich relacjach albo wchodzenie w związki z osobami uzależnionymi.
- Perfekcjonizm, surowa samokrytyka, poczucie „bycia innym”.
Jak pomaga terapia?
W terapii DDA pracujemy nad zrozumieniem, jak dawne strategie przetrwania - czujność, kontrola, dostosowywanie się - działają dziś, i nad budowaniem nowych: dbania o siebie, stawiania granic, bliskości bez lęku. Proponujemy terapię indywidualną, a dla osób, którym łatwiej zmieniać się wśród innych, także formę grupową.
Role, które dzieci przyjmują w rodzinie z problemem alkoholowym
W domu, w którym jeden z rodziców pije, cała rodzina organizuje się wokół picia. Dzieci uczą się przetrwać, przyjmując określone role. Pomagały one w dzieciństwie, ale w dorosłości często stają się sztywnym schematem, który ogranicza wybory.
Jedna osoba może pełnić kilka ról albo zmieniać je z czasem. Rozpoznanie własnego wzorca bywa pierwszym krokiem do zrozumienia, dlaczego tak trudno odpocząć, poprosić o pomoc albo pozwolić sobie na błąd.
- Bohater - odpowiedzialny, ambitny, dba o wizerunek rodziny i o młodsze rodzeństwo
- Kozioł ofiarny - skupia na sobie uwagę buntem lub kłopotami, odciągając ją od picia rodzica
- Niewidzialne dziecko - nie sprawia problemów, wycofuje się, nie wyraża potrzeb
- Maskotka - rozładowuje napięcie żartem, bagatelizuje własne trudności
DDA a inne trudności psychiczne
Doświadczenia z dzieciństwa w rodzinie alkoholowej zwiększają ryzyko depresji, zaburzeń lękowych, objawów stresu pourazowego oraz uzależnień w dorosłym życiu. Często współwystępują też trudności w związkach, współuzależnienie i nadmierne obciążenie pracą. Dlatego przed rozpoczęciem terapii warto ocenić, czy obecne objawy nie wymagają również konsultacji psychiatrycznej.
Nie każda osoba z takiego domu ma trudności - na przebieg wpływa między innymi obecność drugiego wspierającego dorosłego, przemoc w rodzinie, wiek dziecka i to, czy ktoś nazwał wtedy problem po imieniu.
Czego można się spodziewać w terapii DDA
Terapia nie polega na obwinianiu rodziców ani na rozpamiętywaniu przeszłości bez końca. Na początku dużo miejsca zajmuje rozpoznawanie emocji i potrzeb oraz zauważanie, w jakich sytuacjach uruchamiają się dawne reakcje. Z czasem praca przesuwa się na teraźniejszość: relacje, granice, sposób odpoczywania i traktowania siebie.
W trakcie terapii mogą pojawić się trudne wspomnienia i złość, której wcześniej nie było wolno okazywać. To naturalny etap, który terapeuta pomaga przejść w bezpiecznym tempie.
Najczęstsze pytania
Czy muszę mieć problem z alkoholem, żeby zgłosić się na terapię DDA?
Nie. Terapia DDA dotyczy doświadczeń z dzieciństwa. Jeśli jednak sam(a) zauważasz u siebie problem z alkoholem, warto zająć się nim równolegle.
Czy terapia DDA dotyczy też dzieci osób uzależnionych od narkotyków lub hazardu?
Tak. Podobne mechanizmy obserwuje się w rodzinach, w których rodzic był uzależniony od innych substancji lub zachowań, chorował psychicznie bez leczenia albo stosował przemoc. Mówi się wtedy szerzej o doświadczeniu dorastania w rodzinie dysfunkcyjnej (DDD).
Jak długo trwa terapia DDA?
Czas zależy od celów i nasilenia trudności. Krótsza praca może skupić się na konkretnym problemie, na przykład stawianiu granic, a dłuższa psychoterapia obejmuje głębsze zmiany w obrazie siebie i relacjach. Plan ustala się wspólnie z terapeutą po kilku pierwszych spotkaniach.