Przejdź do treści

Ta strona wykorzystuje pliki cookies, aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci Twojego urządzenia. Możesz samodzielnie zmienić ustawienia przeglądarki, aby zablokować zapisywanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz w Polityce dotyczącej cookies i podobnych technologii.

Przezskórna stymulacja nerwu błędnego (tVNS)

Nerw błędny łączy mózg z sercem, płucami i przewodem pokarmowym i bierze udział w wyciszaniu organizmu po stresie. Przezskórna stymulacja jego gałęzi w małżowinie usznej (tVNS) to nieinwazyjna metoda, którą bada się m.in. w depresji, lęku i zaburzeniach snu. Wyjaśniamy, co wiadomo dziś, a czego jeszcze nie.

Jak wygląda zabieg

Na ucho zakłada się niewielką elektrodę, przez którą płynie słaby prąd. Odczuwa się delikatne mrowienie. Sesja trwa zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Działania niepożądane w badaniach były rzadkie i łagodne: ból lub zaczerwienienie ucha, ból głowy, zawroty.

Stan badań

Najwięcej badań dotyczy depresji - są obiecujące, ale niewielkie i krótkie, dlatego tVNS pozostaje metodą eksperymentalną i wspomagającą. Wstępne dane dotyczą też snu, lęku i bólu. Nie ma natomiast dowodów klinicznych, że tVNS pomaga w odchudzaniu - w leczeniu otyłości zalecamy metody o udokumentowanej skuteczności, a sami zajmujemy się wsparciem psychologicznym i behawioralnym.

Przeciwwskazania

  • rozrusznik serca i inne aktywne implanty
  • istotna bradykardia lub zaburzenia rytmu serca
  • uszkodzona skóra ucha
  • ciąża
  • padaczka - decyzja indywidualna po konsultacji lekarskiej

Jak nerw błędny wpływa na stres, nastrój i trawienie

Nerw błędny jest główną drogą przywspółczulnej części układu nerwowego, czyli tej, która odpowiada za odpoczynek, trawienie i regenerację. Przenosi też informacje z narządów wewnętrznych do mózgu, w tym do obszarów związanych z emocjami i czujnością. Z tego powodu badacze sprawdzają, czy jego stymulacja może wpływać na regulację nastroju, lęku i reakcji zapalnych.

Pośrednim wskaźnikiem aktywności nerwu błędnego jest zmienność rytmu serca (HRV). Niższa zmienność wiąże się zwykle z większym obciążeniem stresem. Pomiar HRV pozwala obserwować, jak organizm reaguje na odpoczynek, oddychanie i różne formy treningu.

tVNS a inne metody pracy z nerwem błędnym

Przezskórna stymulacja ucha różni się od wszczepialnej stymulacji nerwu błędnego, którą stosuje się w medycynie m.in. w lekoopornej padaczce. Ta druga wymaga zabiegu chirurgicznego i kwalifikacji w ośrodku specjalistycznym. tVNS jest metodą nieinwazyjną, ale też słabiej przebadaną.

W praktyce tVNS, jeśli jest stosowana, powinna być dodatkiem do sprawdzonych form leczenia, a nie ich zamiennikiem:

  • psychoterapii w depresji i zaburzeniach lękowych
  • leczenia farmakologicznego zaleconego przez lekarza
  • treningu oddechowego i biofeedbacku HRV
  • regularnej aktywności fizycznej i higieny snu

Na co uważać, wybierając urządzenia do domu

W sprzedaży dostępne są urządzenia do stymulacji nerwu błędnego reklamowane jako sposób na stres, sen czy odchudzanie. Warto zachować ostrożność wobec obietnic szybkich efektów i sprawdzić, czy urządzenie ma oznaczenie wyrobu medycznego. Przed samodzielnym stosowaniem należy wykluczyć przeciwwskazania, zwłaszcza choroby serca, i skonsultować się z lekarzem. Stymulacja nie powinna też opóźniać diagnostyki objawów, takich jak omdlenia, kołatanie serca czy przewlekłe dolegliwości trawienne, które wymagają oceny lekarskiej.

Najczęstsze pytania

Czy można stymulować nerw błędny bez urządzenia?

Tak, w pewnym stopniu - np. spokojnym, wydłużonym wydechem. Uczymy tego w treningu biofeedbacku HRV, który ma dobrze udokumentowane działanie przy stresie.

Czy tVNS pomaga na lęk i stres?

Wstępne badania sugerują możliwy wpływ na pobudzenie i reakcję stresową, ale dane są nadal ograniczone. W leczeniu lęku podstawą pozostaje psychoterapia, a tVNS może być rozważana wyłącznie jako metoda uzupełniająca.

Ile sesji tVNS potrzeba, żeby zobaczyć efekt?

Nie ma ustalonego standardu liczby sesji, a protokoły w badaniach znacznie się różnią. Dlatego nie da się przewidzieć efektu z góry, a ewentualne stosowanie metody powinno wynikać z indywidualnej oceny.

Newsletter

Otrzymuj praktyczne porady i informacje o zdrowiu psychicznym