Alkoholizm - objawy, fazy i leczenie
Uzależnienie od alkoholu rozwija się zwykle powoli i długo pozostaje niezauważone - także przez samą osobę pijącą. Wczesne rozpoznanie i leczenie zwiększają szanse na trwałą trzeźwość i ochronę zdrowia, pracy i rodziny.
Objawy uzależnienia od alkoholu
- silna potrzeba lub przymus picia
- utrata kontroli - „miało być jedno piwo”
- objawy odstawienne: drżenie, poty, niepokój, bezsenność; picie „na klina”
- wzrost tolerancji - potrzeba coraz większych ilości
- zaniedbywanie innych zajęć i obowiązków
- picie mimo szkód zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych
Szybki test dla siebie
Pomocny jest test AUDIT opracowany przez Światową Organizację Zdrowia - 10 pytań o ilość i skutki picia. Wynik nie jest diagnozą, ale dobrym sygnałem, czy warto porozmawiać ze specjalistą. Test możesz wypełnić razem z terapeutą podczas konsultacji.
Jak wygląda leczenie?
Przy nasilonym uzależnieniu pierwszym krokiem bywa detoks pod opieką lekarza. Podstawą leczenia jest psychoterapia uzależnienia - indywidualna i grupowa - oraz program zapobiegania nawrotom. Leczenie farmakologiczne (np. leki zmniejszające głód alkoholowy) lub wszywka disulfiramowa (tzw. esperal) mogą być dodatkiem, o którym decyduje lekarz, ale same nie leczą uzależnienia.
Fazy rozwoju uzależnienia od alkoholu
Uzależnienie zwykle rozwija się przez lata i w terapii często opisuje się je w kilku fazach. Nie u każdego przebiegają one identycznie, ale pomagają zrozumieć, jak zmienia się relacja z alkoholem.
- faza wstępna - alkohol zaczyna służyć do odprężenia i radzenia sobie z napięciem, rośnie tolerancja
- faza ostrzegawcza - picie w ukryciu, myślenie o alkoholu, pierwsze „urwane filmy”, wstyd i bagatelizowanie
- faza krytyczna - utrata kontroli nad ilością, nieudane próby ograniczenia, problemy w pracy i rodzinie
- faza przewlekła - ciągi alkoholowe, picie poranne, poważne szkody zdrowotne, spadek tolerancji
Kiedy objawy odstawienia alkoholu są niebezpieczne
Nagłe przerwanie picia po długim ciągu może wywołać poważne powikłania: drgawki, a także majaczenie alkoholowe, które objawia się splątaniem, omamami, silnym niepokojem, potami i gorączką. Te stany zagrażają życiu i wymagają leczenia szpitalnego - w takiej sytuacji dzwoń pod 112.
Dlatego osoby pijące codziennie lub w ciągach nie powinny odstawiać alkoholu na własną rękę. Bezpieczniej zaplanować detoks pod nadzorem lekarza, a dopiero potem rozpocząć psychoterapię.
Jak rozmawiać z bliską osobą, która pije za dużo
- wybierz moment, gdy osoba jest trzeźwa i spokojna
- mów o konkretnych sytuacjach i ich skutkach, zamiast oceniać charakter
- używaj komunikatów o sobie: „martwię się”, „boję się, gdy prowadzisz po alkoholu”
- nie stawiaj warunków, których nie zamierzasz dotrzymać
- nie przejmuj konsekwencji picia, np. nie spłacaj długów i nie usprawiedliwiaj nieobecności
- zaproponuj konkretny krok - wspólną konsultację u terapeuty uzależnień
- zadbaj o siebie i dzieci; gdy dochodzi do przemocy, wezwij pomoc pod numerem 112
Najczęstsze pytania
Czy wszywka (esperal) wyleczy alkoholizm?
Nie. Wszywka disulfiramowa może pomóc utrzymać abstynencję w pierwszym okresie, ale nie zmienia mechanizmów uzależnienia. Bez terapii ryzyko powrotu do picia po jej wygaśnięciu jest wysokie. Decyzję o jej zastosowaniu podejmuje lekarz.
Czy alkoholik może wrócić do „kontrolowanego picia”?
U osób uzależnionych zalecanym celem leczenia jest abstynencja. Ograniczanie picia bywa celem przy piciu szkodliwym bez uzależnienia - rozmawiamy o tym indywidualnie na konsultacji.
Ile alkoholu to już za dużo?
Nie istnieje ilość alkoholu całkowicie obojętna dla zdrowia. O problemie świadczą jednak nie tylko liczby, ale też utrata kontroli, picie dla uspokojenia, ukrywanie picia i jego szkody. Jeśli bliscy zwracają uwagę na Twoje picie, warto porozmawiać ze specjalistą.
Czy można leczyć alkoholizm bez zgody osoby pijącej?
Leczenie przynosi efekty przede wszystkim wtedy, gdy pacjent w nim uczestniczy. Przepisy przewidują jednak procedurę zobowiązania do leczenia - wniosek składa się do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, a decyzję podejmuje sąd. Rodzina może w tym czasie skorzystać z własnej terapii.