Rehabilitacja po COVID-19 - zmęczenie, duszność i „mgła mózgowa”
Według WHO u części osób po COVID-19 objawy utrzymują się miesiącami: zmęczenie, duszność, kłopoty z pamięcią i koncentracją, bóle, zaburzenia snu, obniżony nastrój. Pomagamy połączyć rehabilitację ruchową z oceną funkcji poznawczych i wsparciem psychologicznym.
Kiedy mówimy o zespole post-COVID
WHO opisuje stan po COVID-19 jako objawy, które pojawiają się zwykle w ciągu 3 miesięcy od zakażenia i utrzymują się co najmniej 2 miesiące, bez innego wyjaśnienia. Zanim zaczniesz rehabilitację, lekarz powinien wykluczyć inne przyczyny - np. anemię, choroby tarczycy, serca czy płuc.
Co obejmuje rehabilitacja
- ćwiczenia oddechowe i nauka oszczędnego gospodarowania energią
- stopniowy powrót do aktywności dopasowany do tolerancji wysiłku
- ćwiczenia siły i równowagi po długim okresie osłabienia
- ocena neuropsychologiczna pamięci i koncentracji przy „mgle mózgowej”
- trening poznawczy i strategie kompensacyjne w pracy i domu
- wsparcie psychologiczne przy lęku, obniżonym nastroju i bezsenności
Ważne: zasada pacingu
U części osób po COVID-19 występuje nasilenie objawów po wysiłku, nawet z opóźnieniem 1-2 dni (tzw. złe samopoczucie po wysiłku). W takiej sytuacji nie stosujemy klasycznego „zwiększania obciążeń”. Uczymy pacingu - dawkowania aktywności poniżej progu, który wywołuje pogorszenie - i zwiększamy aktywność dopiero wtedy, gdy objawy się ustabilizują.
A co z NFZ?
Specjalny program NFZ rehabilitacji po COVID-19 zakończył się w 2022 roku. Obecnie z rehabilitacji w ramach NFZ korzysta się na zwykłych zasadach, ze skierowaniem. U nas wizyty są prywatne i nie wymagają skierowania.
Mgła mózgowa po COVID-19 - jak wygląda w praktyce
Osoby z tak zwaną mgłą mózgową opisują trudność w znalezieniu słowa, gubienie wątku w rozmowie, wolniejsze myślenie, kłopot z zapamiętaniem nowych informacji i szybkie męczenie się przy zadaniach umysłowych. Objawy często nasilają się przy zmęczeniu, braku snu i stresie.
Badanie neuropsychologiczne pozwala obiektywnie ocenić uwagę, pamięć, tempo przetwarzania informacji i funkcje wykonawcze. Wyniki pomagają odróżnić trudności związane z przebytą chorobą od skutków lęku, depresji czy przewlekłego zmęczenia i dobrać odpowiedni trening.
Objawy, które wymagają pilnej konsultacji lekarskiej
Rehabilitacja jest bezpieczna, gdy nie ma ostrych powikłań. Przed ćwiczeniami lub w ich trakcie nie lekceważ takich objawów:
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- duszność w spoczynku albo wyraźnie nasilająca się z dnia na dzień
- kołatanie serca, omdlenie lub uczucie zbliżającego się omdlenia
- jednostronny obrzęk i ból łydki
- nagłe osłabienie siły w ręce lub nodze, zaburzenia mowy
Jak zaplanować powrót do pracy po COVID-19
Powrót do pracy łatwiej przebiega stopniowo - jeśli to możliwe, w skróconym wymiarze lub z częstszymi przerwami. Pomaga ustalanie priorytetów, wykonywanie trudniejszych zadań w porze dnia, gdy energii jest najwięcej, oraz zapisywanie ustaleń zamiast polegania na pamięci. Warto też szczerze porozmawiać z przełożonym o czasowych ograniczeniach i obserwować, czy objawy nie nasilają się w dniach po większym wysiłku.
Najczęstsze pytania
Mam ciągłe zmęczenie po COVID. Od czego zacząć?
Od wizyty u lekarza i podstawowych badań, a następnie od konsultacji u nas - fizjoterapeuta oceni tolerancję wysiłku, a psycholog funkcje poznawcze i nastrój. Plan zaczyna się od małych kroków.
Czy mogę ćwiczyć w domu?
Tak. Po pierwszej wizycie dostajesz plan ćwiczeń i zasady dawkowania aktywności. Osobom bardzo osłabionym proponujemy wizyty domowe.
Czy mgła mózgowa po COVID mija?
U wielu osób trudności z pamięcią i koncentracją stopniowo się zmniejszają, choć tempo poprawy jest różne. Pomagają regularny sen, dawkowanie wysiłku umysłowego i ćwiczenia poznawcze. Jeśli objawy utrzymują się miesiącami, warto wykonać badanie neuropsychologiczne.
Kiedy po COVID-19 można wrócić do treningów sportowych?
Decyzję warto skonsultować z lekarzem, zwłaszcza po ciężkim przebiegu, przy dolegliwościach ze strony serca lub nasilonej duszności. Powrót powinien być stopniowy, a przy nasileniu objawów po wysiłku obowiązuje zasada pacingu zamiast zwiększania obciążeń.