Przejdź do treści

Ta strona wykorzystuje pliki cookies, aby ułatwić korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci Twojego urządzenia. Możesz samodzielnie zmienić ustawienia przeglądarki, aby zablokować zapisywanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz w Polityce dotyczącej cookies i podobnych technologii.

Wsparcie społeczne a zdrowie psychiczne - kluczowe znaczenie relacji

Badania od lat pokazują, że dobre relacje należą do najsilniejszych czynników chroniących zdrowie psychiczne. Poczucie, że mamy na kogo liczyć, łagodzi skutki stresu, ułatwia leczenie i zmniejsza ryzyko nawrotów.

Jak relacje chronią psychikę?

  • łagodzą reakcję organizmu na stres
  • pomagają nadać sens trudnym doświadczeniom
  • zwiększają motywację do leczenia i dbania o siebie
  • zmniejszają ryzyko nawrotu depresji i uzależnień
  • są przeciwwagą dla samotności, która sama w sobie obciąża zdrowie

Rodzaje wsparcia

Psychologowie wyróżniają wsparcie emocjonalne (wysłuchanie, bliskość), informacyjne (rada, wiedza), praktyczne (konkretna pomoc) i wsparcie poczucia wartości (docenienie, zaufanie). Nie każdy bliski da nam wszystkie rodzaje wsparcia - dlatego warto mieć sieć kilku osób, a nie tylko jedną.

Jak budować sieć wsparcia?

  • odnawiaj kontakty małymi krokami - krótka wiadomość, wspólny spacer
  • dbaj o relacje także wtedy, gdy wszystko jest dobrze
  • korzystaj z grup wsparcia i grup terapeutycznych
  • proś o konkretną pomoc - bliscy często nie wiedzą, czego potrzebujesz
  • jeśli budowanie relacji jest trudne, pracuj nad tym w psychoterapii

Samotność a izolacja - dwa różne problemy

Izolacja społeczna to obiektywny brak kontaktów, a samotność to subiektywne poczucie, że relacje nie dają nam tego, czego potrzebujemy. Można mieszkać z rodziną, pracować wśród ludzi i jednocześnie czuć się bardzo samotnym. Można też mieć niewielu znajomych i czuć się wspieranym.

Przewlekła samotność wiąże się z gorszym snem, silniejszą reakcją na stres, obniżonym nastrojem i częstszym sięganiem po alkohol. Działa też jak błędne koło: osoba samotna zaczyna spodziewać się odrzucenia, częściej wycofuje się z kontaktów i jeszcze bardziej się izoluje.

Kiedy relacje szkodzą zamiast chronić

Nie każda relacja jest wsparciem. Kontakty pełne krytyki, kontroli, zawstydzania czy przemocy obciążają zdrowie psychiczne bardziej niż ich brak. Dotyczy to związków, rodziny, ale także środowiska pracy lub grupy znajomych, która podtrzymuje picie czy inne szkodliwe zachowania.

  • po spotkaniu z daną osobą regularnie czujesz się gorzej, winny lub „mniejszy”
  • Twoje potrzeby są stale pomijane lub wyśmiewane
  • boisz się reakcji drugiej osoby i dostosowujesz do niej swoje zachowanie
  • ktoś ogranicza Twoje kontakty z innymi, kontroluje pieniądze lub telefon
  • pomoc jest zawsze „z rachunkiem” - wraca później jako zarzut

Jak wspierać bliską osobę w kryzysie psychicznym

Wsparcie nie wymaga gotowych rozwiązań. Często najważniejsze jest uważne wysłuchanie bez przerywania, oceniania i bagatelizowania. Zdania typu „inni mają gorzej” czy „weź się w garść” zwykle zamykają rozmowę. Lepiej pytać, czego dana osoba potrzebuje, i proponować konkretną pomoc, na przykład towarzyszenie w drodze na wizytę.

Jeśli bliski mówi o myślach samobójczych, warto zapytać o nie wprost - takie pytanie nie zwiększa ryzyka, a pozwala ocenić sytuację. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Całodobowo działa Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222.

Najczęstsze pytania

Co, jeśli nie mam nikogo, na kogo mogę liczyć?

To częstsze, niż się wydaje, i nie jest powodem do wstydu. Dobrym pierwszym krokiem może być konsultacja psychologiczna lub grupa wsparcia, a w trudnej chwili - telefon zaufania 116 123.

Jak poradzić sobie z samotnością w dorosłym życiu?

Pomaga zaczynanie od małych, regularnych kontaktów: zajęć grupowych, wolontariatu, wspólnych aktywności wokół zainteresowań. Ważne jest też przyjrzenie się myślom, które utrudniają nawiązywanie relacji, na przykład przekonaniu, że „nikt nie chce mnie znać”. Gdy samotność łączy się z obniżonym nastrojem lub lękiem społecznym, warto rozważyć psychoterapię.

Czy grupa wsparcia może zastąpić psychoterapię?

Nie zawsze. Grupa wsparcia daje poczucie wspólnoty i zrozumienia, ale nie jest leczeniem. Przy depresji, zaburzeniach lękowych czy uzależnieniu warto połączyć ją z psychoterapią lub leczeniem psychiatrycznym. Oba rodzaje pomocy dobrze się uzupełniają.

Newsletter

Otrzymuj praktyczne porady i informacje o zdrowiu psychicznym