Diagnoza w kierunku spektrum autyzmu w Nowym Targu
Spektrum autyzmu (ASD) to inny sposób rozwoju i przetwarzania informacji - dotyczy komunikacji, relacji społecznych, sztywności zachowań i wrażliwości sensorycznej. Wczesna i rzetelna diagnoza pozwala lepiej zrozumieć dziecko lub siebie i zaplanować właściwe wsparcie.
Sygnały, które warto skonsultować
- opóźniony rozwój mowy lub nietypowy sposób mówienia
- słaby kontakt wzrokowy, mała potrzeba dzielenia się zainteresowaniami
- trudności w zabawie z rówieśnikami i w rozumieniu sytuacji społecznych
- silne przywiązanie do rutyny, trudność ze zmianami
- wąskie, intensywne zainteresowania
- nadwrażliwość lub niedowrażliwość na dźwięki, dotyk, światło
Jak przebiega diagnoza?
Diagnoza obejmuje szczegółowy wywiad rozwojowy, obserwację i badanie standaryzowanymi narzędziami dobranymi do wieku, a także analizę dokumentacji (opinie z przedszkola, szkoły, poradni). U dorosłych ważna jest historia funkcjonowania od dzieciństwa. Zakres badania i dostępne narzędzia diagnostyczne omawiamy przy zapisie. Rozpoznanie ASD stawia lekarz psychiatra na podstawie diagnozy zespołu specjalistów - pomagamy przejść całą ścieżkę.
Wsparcie po diagnozie
Proponujemy wsparcie psychologiczne dla dziecka i rodziców, trening umiejętności społecznych, pracę nad regulacją emocji, a jako metodę uzupełniającą - trening neurofeedback zaplanowany na podstawie badania QEEG. Dorosłym w spektrum pomagamy w radzeniu sobie z przeciążeniem, lękiem i trudnościami w pracy i relacjach.
Autyzm u dziewcząt i kobiet - dlaczego bywa przeoczany
Obraz spektrum autyzmu u dziewcząt często różni się od opisów w podręcznikach. Wiele z nich uczy się naśladować zachowania rówieśniczek, przygotowuje sobie scenariusze rozmów i ukrywa trudności kosztem ogromnego wysiłku. To zjawisko nazywa się maskowaniem. Ich zainteresowania bywają intensywne, ale dotyczą tematów uznawanych za typowe, na przykład zwierząt czy książek, przez co nie zwracają uwagi otoczenia.
Skutkiem bywa diagnoza postawiona dopiero w dorosłości, często po latach leczenia lęku, depresji czy zaburzeń odżywiania. Podczas diagnozy zwracamy uwagę na koszty maskowania: wyczerpanie po kontaktach społecznych i potrzebę długiego odpoczynku w samotności.
Różnicowanie - autyzm, ADHD, lęk społeczny
Podobne zachowania mogą mieć różne przyczyny. Dziecko, które unika rówieśników, może mieć trudność w rozumieniu sytuacji społecznych, ale może też bać się oceny albo być impulsywne i często odrzucane. Rzetelna diagnoza uwzględnia te możliwości.
- ADHD - trudności wynikają głównie z uwagi i impulsywności, a nie z rozumienia intencji innych
- lęk społeczny - osoba rozumie zasady kontaktu, ale bardzo boi się oceny
- zaburzenia języka i słuchu - wymagają osobnej oceny logopedycznej i audiologicznej
- skutki traumy lub zaniedbania - mogą przypominać trudności społeczne w ASD
Jak przygotować dziecko do diagnozy w kierunku autyzmu
Wyjaśnij dziecku prostymi słowami, że spotka osobę, która chce poznać, jak się bawi i czego lubi się uczyć. Dzieciom potrzebującym przewidywalności pomaga pokazanie zdjęcia budynku lub rozpisanie planu dnia. Warto zabrać ulubioną zabawkę, przekąskę i dokumentację: książeczkę zdrowia, opinie z przedszkola lub szkoły, nagrania zachowań, które was niepokoją.
Najczęstsze pytania
Czy autyzm można wyleczyć?
Autyzm nie jest chorobą, którą się „leczy” - to trwała cecha rozwoju. Odpowiednie wsparcie może jednak znacząco poprawić funkcjonowanie, komunikację i jakość życia.
Czy dorosły może zostać zdiagnozowany w kierunku autyzmu?
Tak. Coraz więcej osób otrzymuje diagnozę w dorosłości - często po latach poczucia „inności”, przeciążenia i trudności w relacjach.
Czy diagnoza autyzmu jest potrzebna do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego?
Orzeczenie wydaje zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. W przypadku spektrum autyzmu do wniosku dołącza się zaświadczenie lekarskie potwierdzające rozpoznanie, dlatego wcześniejsza diagnoza zakończona rozpoznaniem lekarskim jest zwykle niezbędna.
Czy autyzm i ADHD mogą występować razem?
Tak. Współwystępowanie spektrum autyzmu i ADHD jest częste. Rozpoznanie obu trudności ma znaczenie dla planu wsparcia, ponieważ inne strategie pomagają w regulacji uwagi, a inne w rozumieniu sytuacji społecznych.